Η χρήση του χορού ως θεραπευτικό εργαλείο θεμελιώθηκε στην ιδέα ότι σώμα και μυαλό είναι εντελώς ενοποιημένα. Επομένως «όταν κάποιος δυσκολεύεται στο να εκφράσει αυτά που νιώθει με τις λέξεις, τα δείχνει μέσα από το χορό» (Reppa, 2011). Συνεπώς εύκολα γίνεται αντιληπτό πως ο χορός μπορεί να αποτελέσει σημαντικό θεραπευτικό μέσο όλων και ειδικά παιδιών και ενηλίκων με νευροαναπτυξιακές διαταραχές.

Ανάπτυξη κιναισθητικής οξύτητας και εκφράσεις προσώπου, κινητικότητα, σωστή στάση κορμού, συντονισμός και έλεγχος σωματικών κινήσεων, μείωση αυτοαπομόνωσης (κυρίως στον αυτισμό), ενίσχυση και διατήρηση της μνήμης και βελτίωση της ψυχολογίας, είναι μερικά μόνο από τα οφέλη της χοροθεραπείας. Ως εκ τούτου συνάγεται με ευκολία το συμπέρασμα πως ειδικά στα παιδιά με Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος ή ΔΕΠΥ, η χοροθεραπεία μπορεί να αποτελέσει κύριο θεραπευτικό παράγοντα και σημαντικό μέσο εξέλιξής τους.

Συγκεκριμένα και με δεδομένο ότι τα παιδιά με ΔΑΦ ή ΔΕΠΥ εμφανίζουν συμπτώματα απροσεξίας, υπερκινητικότητας/ ή και παρορμητικότητας, η χοροθεραπεία θεωρείται ένας βασικό θεραπευτικό εργαλείο. Ταυτόχρονα, ο χοροθεραπευτής μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση δεξιοτήτων, όπως ο κινητικός συντονισμός, η γλώσσα, η συγκέντρωση, η προσοχή και η μνήμη καθώς και σε ψυχολογικές καταστάσεις που συνοδεύονται από απογοήτευση, ανάρμοστη συμπεριφορά, απροθυμία και παθητικότητα των παιδιών.

Επίσης ως προς τις επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές ή κινήσεις που συχνά συνοδεύουν τη ΔΕΠΥ και τις ΔΑΦ και αποτελούν μέρος των στρατηγικών που χρησιμοποιεί το άτομο για να αντεπεξέλθει στον απρόβλεπτο και ελάχιστα κατανοητό κόσμο και να μειώσει τα επίπεδα άγχους του, η χοροθεραπεία μπορεί να φανεί ιδιαίτερα σημαντική και να θεωρηθεί ως ένα εναλλακτικό μέσο επικοινωνίας με τους άλλους, ιδίως για τα παιδιά με αυτισμό που δεν παράγουν λόγο και δυσκολεύονται στην έκφραση συναισθημάτων σε λεκτικό επίπεδο. Τέλος η χοροθεραπεία βοηθάει τα άτομα να γνωρίσουν περισσότερο το σώμα τους μέσω των κινήσεων και της μουσικής, λειτουργεί θετικά, όταν τα παιδιά εκδηλώνουν αυτοτραυματικές συμπεριφορές και ταυτόχρονα προωθεί την ενίσχυση των κοινωνικών δεξιοτήτων.

Άρα λοιπόν, η χοροκινητική Ψυχοθεραπεία που συνδυάζει κίνηση και χορό με σκοπό την προώθηση της συναισθηματικής, νοητικής, πνευματικής και κοινωνικής ολοκλήρωσης του ατόμου, θα πρέπει να θεωρείται αναπόσπαστο κομμάτι στη βελτίωση των παιδιών με ΔΕΠΥ και ΔΑΦ καθώς επιτυγχάνει αλλαγές στο φυσικό (σωματικό), συναισθηματικό και νοητικό τομέα και στην κοινωνική συμπεριφορά του ατόμου, προάγοντας την προσωπική ανάπτυξη, την ευεξία, την υγεία, το συντονισμό και τον τόνο των μυών, τη μνήμη, τα κίνητρα, και την αντιμετώπιση σε καταστάσεις θυμού, απογοήτευσης και απώλειας. Είναι μια πολύ καλή μορφή εναλλακτικής θεραπείας και ένα μέσο ώστε να βοηθήσει τα παιδιά να γνωρίσουν περισσότερο το σώμα τους και συνολικά τον εαυτό τους, ως μία γέφυρα προς την αυτογνωσία.

Με τον όρο σχολικός εκφοβισμός, γνωστός στη διεθνή επιστημονική ορολογία ως bullying, εννοείται η επαναλαμβανόμενη και εσκεμμένη χρήση βίας μεταξύ μαθητών ή παιδιών παρόμοιας ηλικίας, με σκοπό την πρόκληση πόνου, ταραχής και αναστάτωσης. Αποτελεί μία κατάχρηση εξουσίας και εμπεριέχει ανισότητα στην αντικειμενική δύναμη (π.χ. σωματική) ή την αντιληπτή (π.χ. προσωπικότητα).

 

Έχοντας λάβει ως φαινόμενο τεράστιες διαστάσεις στην εποχή μας, γονείς, δάσκαλοι και καθηγητές καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια να εντοπίσουν τα κρούσματα που σημειώνονται καθημερινά στον ενδοσχολικό και μη χώρο και να τα αντιμετωπίσουν. 

 

Ποιες είναι λοιπόν οι υποχρεώσεις δασκάλων και καθηγητών για να αποτρέψουν το bullying; 

 

– Να κατέχουν τις απαραίτητες γνώσεις και να είναι παρατηρητικοί και εφόσον  εντοπίσουν το φαινόμενο, άμεσα να παρέμβουν για να το σταματήσουν, να το καταγράψουν και να ενημερώσουν τη διοίκηση του σχολείου για να διερευνηθεί περαιτέρω το περιστατικό.

– Να ειδοποιήσουν επίσης τους γονείς καθώς μαθητές και κηδεμόνες, χρειάζεται να είναι μέρος της λύσης και να δημιουργηθούν ομάδες που θα φροντίσουν για την καλλιέργεια της εξάλειψης του εκφοβισμού.

– Να ενημερώσουν αμέσως τον σχολικό ψυχολόγο (αν υπάρχει), ώστε να φροντίσει με τη σειρά του την ψυχική αποκατάσταση του θύματος και να οριοθετήσει το ζήτημα με τους γονείς και τους δράστες.

 

Ασπίδα προστασίας οφείλει να είναι και το οικογενειακό περιβάλλον. Τι μπορούν να επομένως να κάνουν οι γονείς των παιδιών που είναι θύματα του bullying αλλά και οι γονείς όσων παιδιών επέχουν θέση θύτη σε τέτοιες καταστάσεις; 

 

– Να παρατηρήσουν για σημάδια καθώς τα παιδιά λόγω ντροπής, τις περισσότερες φορές δεν μιλάνε για όσα βιώνουν. Σκισμένα ρούχα, δισταγμός να πάει το παιδί σχολείο, χαμηλή όρεξη, εφιάλτες, κλάμα ακόμα και ενδείξεις κατάθλιψης και άγχους, είναι ενδεικτικά κάποια χαρακτηριστικά που σημειώνουν τα θύματα.

– Επίσης το “θα περάσει” ή το “δεν πειράζει”, δεν αποτελεί λύση. Οι γονείς θα πρέπει να μιλούν ανοιχτά με τα παιδιά τους για να καταλάβουν τι συμβαίνει στο σχολείο, τι χρειάζεται να γίνει και τι είναι αυτό που πραγματικά τα προβληματίζει. 

– Επιπλέον είναι αναγκαίο να αναφέρουν στο σχολείο ό,τι υποπέσει στην αντίληψή τους και να απευθυνθούν όπου άλλου χρειάζεται αν η αποτελεσματικότητα χειρισμού των περιστατικών δεν καλύπτει τους ίδιους και δεν καθησυχάζει το παιδί τους. 

 

Όμοια αντιμετώπιση χρειάζεται να έχουν και οι γονείς των παιδιών που εκφοβίζουν τους συμμαθητές τους. Τι χρειάζεται συνεπώς να κάνουν οι γονείς που τα παιδιά τους εμπλέκονται στο bullying; 

 

– Να τα εκπαιδεύσουν καθώς είναι πιθανό να μην γνωρίζουν πόσο επικίνδυνο είναι αυτό που κάνουν και φυσικά να τους υπενθυμίσουν ότι αυτή η συμπεριφορά έχει  και νομικές συνέπειες.

– Να δημιουργήσουν ένα αίσθημα ασφάλειας στο σπίτι, δεδομένου ότι τα παιδιά μαθαίνουν από τη στάση των γονιών τους και όταν εκτίθενται σε μία επιθετική συμπεριφορά ή σε ένα πολύ αυστηρό περιβάλλον, είναι πιθανό να αντιγράψουν εσφαλμένα πρότυπα και να τα υιοθετήσουν στο σχολείο.

– Να αναζητήσουν σημάδια αυτοεκτίμησης στα παιδιά που εκφοβίζουν τους άλλους. Τα παιδιά με χαμηλή αυτοεκτίμηση, συχνά στοχοποιούν άλλους για να νιώθουν τα ίδια καλύτερα. Στηλιτεύοντας οι ίδιοι τέτοιες συμπεριφορές, βοηθούν τα παιδιά να κατανοήσουν το σωστό και να επανέλθουν σε τάξη. 

 

Δυστυχώς το bullying δεν είναι εύκολα ορατό, καθώς τα παιδιά θεωρούν σημάδι προσωπικής αδυναμίας να μιλήσουν για αυτό, ειδικά στους γονείς τους, είτε το βιώνουν, είτε το προκαλούν τα ίδια. Συνεπώς οι γονείς, χρειάζεται να δημιουργήσουν το κατάλληλο κλίμα για να είναι ασφαλή τα παιδιά να εκφραστούν και ταυτόχρονα να αποτρέψουν σημάδια επιθετικής συμπεριφοράς.

Ο εγκέφαλος των παιδιών χρόνο με τον χρόνο αναπτύσσεται και βγαίνοντας από την εγωκεντρική οπτική, η οποία κυριαρχεί στα πρώτα χρόνια της ζωής τους, ξεκινούν να συνειδητοποιούν ότι δεν αποτελούν το επίκεντρο ενός μικρόκοσμου που χωράει μόνο αυτά, αλλά σε ένα ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον, με άλλους ανθρώπους. Ωστόσο, δεν έχουν ακόμα τις δεξιότητες να διαχειριστούν τη συμπεριφορά τους με τέτοιο τρόπο ώστε να εκφράζουν τις επιθυμίες τους και ταυτόχρονα να δίνουν χώρο στους άλλους και να καλλιεργούν αυτό που ονομάζουμε πειθαρχία.

 

Αυτό είναι το στάδιο εκείνο λοιπόν που ο γονέας καλείται να δείξει στο παιδί τον τρόπο με τον οποίο είναι σωστό να συμπεριφέρεται, θέτοντας σαφή και ευδιάκριτα όρια καθώς, μέσω αυτών, διδάσκεται την αξία της πειθαρχίας, του σεβασμού, της οργάνωσης του προγράμματός του, της ενσυναίσθησης και των αποδεκτών σε κάθε περίσταση και συνθήκη συμπεριφορών.  Άλλωστε χωρίς συγκεκριμένα όρια, τα παιδιά αισθάνονται χαμένα και αποδιοργανωμένα εντός ενός μη σταθερού περιβάλλοντος.

 

Ωστόσο, η καθιέρωση των ορίων, αποτελεί τακτική η οποία θα πρέπει εφαρμοστεί ακολουθώντας συγκεκριμένες αρχές και εξίσου συγκεκριμένη μέθοδο και τακτική. Αρχικά, πρέπει να θυμόμαστε πως η κάθε ηλικία του παιδιού, ανταποκρίνεται σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης και συνεπώς τα όρια πρέπει να αντιστοιχούν στην εκάστοτε αναπτυξιακή του βαθμίδα και να συμβαδίζουν με την εκάστοτε ηλικία και αναπτυξιακή φάση της ζωής του.

 

Επιπλέον δεν πρέπει να ξεχνάμε να σκεφτόμαστε και την οπτική του παιδιού και να θυμόμαστε πως τα όρια έχουν στόχο να πετύχουν την αρμονία και την ηρεμία όλων εντός του οικογενειακού περιβάλλοντος αρχικά και του κοινωνικού συνόλου εν συνεχεία και όχι μόνο να εξασφαλίζουν την ηρεμία και ησυχία του γονέα. Η συνέπεια είναι το κλειδί της επιτυχίας. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να υπάρχουν σταθερά όρια και συνεπή δράση και αν χειριζόμαστε ένα θέμα με συγκεκριμένο τρόπο, τότε θα πρέπει πάντα να ακολουθούμε την ίδια μέθοδο, χωρίς να αλλάζουμε συχνά τακτικές, δημιουργώντας ένα ασταθές περιβάλλον.

 

Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να θυμόμαστε πως εμείς οι ίδιοι οφείλουμε να είμαστε το παράδειγμα των παιδιών μας και πως θέτοντας όρια, προσφέρουμε προστασία και δεξιότητες να διαχειρίζονται τις προκλήσεις της ζωής και να ζουν αρμονικά με τους ανθρώπους γύρω τους.

Η σχολική ετοιμότητα αναφέρεται στην ικανότητα του παιδιού να ανταποκριθεί στις ακαδημαϊκές, κοινωνικές και συναισθηματικές απαιτήσεις της εκπαίδευσης και περιλαμβάνει δεξιότητες όπως το να ακολουθεί το παιδί οδηγίες, να συνεργάζεται με άλλους και να εκφράζεται αποτελεσματικά. Περιλαμβάνει επίσης τη σωματική και γνωστική ανάπτυξη του παιδιού, όπως τις δεξιότητες λεπτής κίνησης, το εύρος προσοχής και την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων. 

 

Συνεπώς με  τον όρο σχολική ετοιμότητα εννοούμε την ωριμότητα του κάθε παιδιού σε συναισθηματικό, κοινωνικό, γνωστικό, γλωσσικό και κινητικό επίπεδο και ως εκ τούτου για να είναι ένα παιδί έτοιμο να μεταβεί από το Νηπιαγωγείο στο Δημοτικό δεν θα πρέπει η ηλικία του τα αποτελεί το μόνο κριτήριο αλλά θα  πρέπει να έχουν  κατακτηθεί βασικές γνώσεις και δεξιότητες σε όλους τους προαναφερθέντες τομείς για να μπορέσει να ανταποκριθεί με επιτυχία στις απαιτήσεις της επόμενης τάξης. 

 

Για να διαπιστωθεί αν ένα παιδί είναι έτοιμο να μεταβεί στο Δημοτικό πρέπει να αξιολογηθεί από διεπιστημονική ομάδα με τη χρήση συγκεκριμένων αξιολογικών εργαλείων. Το πλέον αξιόπιστο εξ αυτών είναι το Τεστ Σχολικής Ετοιμότητας το οποίο απευθύνεται σε παιδιά προσχολικής ηλικίας. Πρόκειται για το πρώτο ελληνικό, σταθμισμένο, προληπτικό και ανιχνευτικό τεστ το οποίο εντοπίζει έγκαιρα τις μαθησιακές δυσκολίες με απλό και ευχάριστο τρόπο και αξιολογεί τη κριτική ικανότητα, την υπερκινητικότητα – διάσπαση προσοχής καθώς και τη συμπεριφορά κατά την εξέταση. 

 

Με την ολοκλήρωση της σύντομης δοκιμασίας από τους εξουσιοδοτημένους συνεργάτες του τεστ, οι οποίοι έχουν εκπαιδευτεί ειδικά στον τρόπο χορήγησής του και στη βαθμολόγηση των αποτελεσμάτων και έχουν λάβει την ανάλογη έγκριση, διαπιστώνεται η ικανότητα του παιδιού να παρακολουθήσει  το σχολικό πρόγραμμα της επόμενης χρονιάς με επιτυχία ή το αν χρειάζεται να επαναλάβει την τάξη του Νηπιαγωγείου. 

 

Ωστόσο πρέπει να τονιστεί ότι στην περίπτωση αναγκαιότητας επανάληψης της τάξης λόγω επιβεβαιωμένων διαταραχών, από μόνη της η επαναφοίτηση δεν αποτελεί βοήθεια για το παιδί και δεν συμβάλλει στην  αντιμετώπιση των διαταραχών καθώς η σχολική ετοιμότητα «απαιτεί» πρόσθετη υποστήριξη για την ανάπτυξη των δεξιοτήτων. Συνολικά, η βελτίωση της σχολικής ετοιμότητας στη λογοθεραπεία «επιβάλλει» μια συνδυαστική προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη τις ατομικές ανάγκες και ικανότητες του κάθε παιδιού.