• Ποιο παιδί εννοούμε δίγλωσσο;

Ένα παιδί θεωρείται δίγλωσσο, όταν εκτίθεται και στις δυο γλώσσες από την ηλικία των 0-6 ετών όπου τυπικά είναι και το διάστημα ανάπτυξης του λόγου και της ομιλίας.  Μάλιστα το 10% των παιδιών που φοιτούν στα σχολεία είναι δίγλωσσα.

• Ποιοι είναι οι παράγοντες που βοηθούν στην ανάπτυξη της δεύτερης γλώσσας;

Οι παράγοντες που ενισχύουν την ανάπτυξη της δεύτερης γλώσσας είναι:

• Η ηλικία κατά την οποία το παιδί αρχίζει να μαθαίνει τη δεύτερη γλώσσα.

• Το ποσοστό που εκτίθεται το παιδί στη δεύτερη γλώσσα στη καθημερινότητά του.

• Την ποιότητα έκθεσης του παιδιού στη δεύτερη γλώσσα. 

• Ενδέχεται η εκμάθηση της δεύτερης γλώσσας σε μικρή ηλικία να δυσκολέψει το παιδί στην εκμάθηση της μητρικής του γλώσσας;

Παλαιότερα τόσο οι ερευνητές όσο  και οι εκπαιδευτικοί, θεωρούσαν πως η ταυτόχρονη εκμάθηση δύο γλωσσών ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά την ανάπτυξη ενός παιδιού, να του δημιουργήσει καθυστερήσεις και προβλήματα στο τομέα του λόγου και της ομιλίας του.

Ωστόσο, τελευταίες έρευνες βασισμένες στις αρχές των επιστημών της εκπαίδευσης, της ψυχολογίας, της λογοθεραπείας και της νευρολογίας, αναφέρουν το αντίθετο. Υποστηρίζουν πως η διγλωσσία όχι μόνο δεν εμποδίζει την ανάπτυξη του παιδιού, αλλά μπορεί ακόμα και να συμβάλλει θετικά στη γνωστική και νευρολογική εξέλιξή του.

Σύμφωνα με τα νέα δεδομένα, η ταυτόχρονη εκμάθηση δύο γλωσσών από πολύ μικρή ηλικία, ακόμα και από τη γέννηση ενός παιδιού, δεν είναι η ίδια δύσκολη διαδικασία, όπως η μάθηση μιας γλώσσας μετά την ηλικία των 10 ή 12 ετών. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι νευρωνικές συνάψεις δημιουργούνται με πολύ γρήγορους ρυθμούς σε μικρή ηλικία, σε αντίθεση με την ηλικία των 10-12 κατά την οποία αυτή η διαδικασία επιβραδύνεται σημαντικά.

Όταν ένα παιδί μαθαίνει ταυτόχρονα δύο γλώσσες, είναι πολύ πιθανό να έχει μικρότερο λεξιλόγιο στην κάθε μία από αυτές σε σύγκριση με αυτό των άλλων παιδιών της ίδιας ηλικίας που μαθαίνουν μόνο μία. Ωστόσο, αν υπολογίζουμε συνολικά τις λέξεις που γνωρίζει και στις δύο γλώσσες, θα δούμε πως είναι μάλλον περισσότερες από αυτές που γνωρίζουν τα παιδιά αντίστοιχης ηλικίας.

Ενδέχεται ένα παιδί καθώς μιλάει ελληνικά να αναφέρει μία λέξη π.χ. στα αγγλικά.  Όσο τα δίγλωσσα παιδιά θα μεγαλώνουν, θα αναπτύσσουν και την ικανότητα να διαχωρίζουν τις καταστάσεις και να γνωρίζουν πότε και πού να μιλούν τη μια ή την άλλη γλώσσα.

• Tips για γονείς που θέλουν να βοηθήσουν το παιδί τους να μάθει ταυτόχρονα δύο γλώσσες:

1. Μιλάτε πολύ στο παιδάκι τη δεύτερη γλώσσα ακόμα και όταν νομίζετε πως είναι πολύ μικρό για να καταλάβει.
2. Μάθετε στο παιδί τραγουδάκια και νανουρίσματα στη δεύτερη γλώσσα και αφηγηθείτε παραμύθια και προτρέψτε το παιδί να συμμετάσχει σε αυτά.
3. Αφηγηθείτε μαζί του δραστηριότητες της ημέρας.
4. Σιγουρευτείτε πως το παιδί σας γνωρίζει τα ονόματα και των δύο γλωσσών που χρησιμοποιεί και πως ξέρει ποιο αντιστοιχεί σε καθεμιά
5. Προσπαθήστε να προτρέψετε το παιδί να κάνει παρέα με παιδιά τα οποία μαθαίνουν και αυτά την ίδια δεύτερη γλώσσα.
6. Τα μαθήματα  της δεύτερης γλώσσας από ειδικό μπορεί να είναι βοηθητικά.
7. Αναζητείστε παιχνίδια και βιβλία στη δεύτερη γλώσσα.
8. Μην πειράζετε το παιδί για τυχόν λάθη ή αστεία προφορά και κάντε το παιδί να νιώσει όμορφα και άνετα να εκφράζεται μπροστά σε τρίτους στη δεύτερη γλώσσα.

Της Μαρίας Κώστα Ζώτου

Ειδική Παιδαγωγός, MSc

Εξειδίκευση στις Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες

Τα παιδιά με Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες όπως η δυσλεξία, έρχονται αντιμέτωπα με τη δυσκολία τους να έχουν επιτυχημένη ανάγνωση και να κατανοήσουν όσα διαβάζουν. Παρόλο που η δυσλεξία αποτελεί μία εγγενής διαταραχή , η οποία παραμένει σε όλη τη ζωή του ανθρώπου, η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή παρέμβαση βοηθούν τα παιδιά να μάθουν να διαχειρίζονται στη καθημερινότητά τους τις μαθησιακές τους δυσκολίες.

Οι έρευνες δείχνουν ότι όταν δίνεται στα παιδιά με δυσλεξία εκπαιδευτικό υλικό – που παρουσιάζεται σε ψηφιακή ή ακόμη και σε ακουστική μορφή, μπορούν να πετύχουν ακαδημαϊκά στο σχολείο και επιπλέον να απολαμβάνουν και τη μαθησιακή διαδικασία.

Στο σημερινό ψηφιακό περιβάλλον εκπαίδευσης, όπου η μάθηση μπορεί να λάβει χώρα οπουδήποτε – στην αίθουσα, στο σπίτι ή εν κινήσει- υπάρχουν αρκετά υποστηρικτικά τεχνολογικά προγράμματα ανάγνωσης για να ενισχύσουν τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες και δυσκολίες που αφορούν στην έντυπη μορφή.

Το διάβασμα με ψηφιακά και ακουστικά βιβλία μπορεί να εμπλουτίσει την μαθησιακή εμπειρία του παιδιού εμπλέκοντάς το σε ένα σύνολο πολυαισθητηριακών μεθόδων (ταυτόχρονη ανάγνωση και ακρόαση, ανάγνωση ενώ το e-book υπογραμμίζει κάθε λέξη).

Δυστυχώς πολύ συχνά χιλιάδες παιδιά που πασχίζουν να διαβάσουν εξαιτίας μιας δυσκολίας με την έντυπη μορφή κειμένου όπως είναι η δυσλεξία, δεν έχουν πρόσβαση σε πηγές που πιθανόν να τους βοηθούσαν να απολαύσουν την ανάγνωση. Όμως, με τη δική μας καθοδήγηση μπορεί να γίνει δυνατή η εμπλοκή του παιδιού σε ένα σύγχρονο και διαδραστικό τρόπο μελέτης , διεγείροντάς με αυτό το τρόπο τη φαντασία σου και τη διάθεσή του για μάθηση.

Και μη ξεχνάμε πως το κάθε παιδί είναι μοναδικό, έχει τα δικά του χαρίσματα και το δικό του τρόπο μάθησης.

Μέσω των ψηφιακών εγχειριδίων η μάθηση γίνεται διαδραστική και επομένως βιωματική. Αυτός ο νέος τρόπος μάθησης «ανοίγει» έναν κόσμο με νέες μαθησιακές δυνατότητες, ενισχύει την αίσθηση προσωπικού επιτεύγματος και αυξάνεται ο χρόνος συγκέντρωσης του αναγνώστη για περισσότερο χρόνο.

Της Μαρίας Κώστα Ζώτου,

Ειδική Παιδαγωγός, MSc

Εξειδίκευση στις Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες 

Ποια είναι τα οφέλη από το διάβασμα παραμυθιών ακόμα και στις πρώιμες ηλικίες;

Πολλοί από εμάς αναμένουμε να μεγαλώσουν τα παιδιά μας ώστε να ξεκινήσουμε την ανάγνωση παραμυθιών. Γιατί όμως δεν διαβάζουμε παραμύθια στα μωρά μας ακόμη και όταν είναι νεογέννητα; Ίσως επειδή νομίζουμε ότι δεν είναι σε θέση να τα κατανοήσουν, οπότε κρίνεται μάταιη μία τέτοια προσπάθεια.

Ακριβώς το αντίθετο όμως ισχύει! Ας αναλογιστούμε μόνο τα λόγια του Αϊνστάιν: «Αν θέλετε τα παιδιά σας να γίνουν έξυπνα, διαβάστε τους παραμύθια». Μάλιστα συχνά τόνιζε πως το δώρο της φαντασίας έπαιξε πολύ σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξή του από την ίδια τη γνώση και τη θετικιστική σκέψη.

Γιατί λοιπόν να μην αρχίσουμε να διαβάζουμε παραμύθια ακόμη και στα νεογέννητα;

• Αρχικά, διαβάζοντας παραμύθια στα παιδιά μας περνάμε δημιουργικό, ποιοτικό χρόνο μαζί τους. Μέσω αυτής της δραστηριότητας ενδυναμώνεται η σχέση με το παιδί μας και ενισχύεται η ανάπτυξη μίας υγιής προσωπικότητας.

• Τα παιδιά μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τις φωνές των γονέων τους και να νιώθουν γαλήνη στην αγκαλιά τους.

• Όπως σε όλα τα παιδιά αλλά και πολύ περισσότερο στα μωρά αρέσουν αρκετά οι εικόνες των παραμυθιών παρατηρώντας τα έντονα χρώματα των εικόνων.

• Μπαίνουν οι βάσεις για την ενίσχυση του εκφραστικού λόγου των παιδιών. Τα παιδιά ακούγοντας συνομιλίες και παρακολουθώντας τον ενήλικα να μιλάει σταδιακά και το ίδιο το παιδί αρχίζει να μιμείται τον ομιλητή του. Δίνουμε λοιπόν όσα περισσότερα ερεθίσματα στο παιδί μας ώστε να ξεκινήσει τα «μπαμπαλίσματα».

• Αναπτύσσεται το λεξιλόγιο των παιδιών. Μέσω των παραμυθιών το παιδί έρχεται σε επαφή με λέξεις που ενδέχεται να μη χρησιμοποιούνται στη καθημερινότητά του. Ακόμη, το παιδί μαθαίνει λέξεις και έννοιες πριν εισαχθεί στο σχολείο ευνοώντας τις μετέπειτα σχολικές του δραστηριότητες.

• Τα παραμύθια θα ενισχύσουν ακόμη περισσότερο τη φαντασία, τη δημιουργικότητα των παιδιών, την ικανότητά τους να αφηγηθούν μία ιστορία που άκουσαν και έπειτα να γράψουν και μία ολοκληρωμένη έκθεση.

• Μέσω των παραμυθιών μαθαίνουν ήθη και έθιμα από όλο το κόσμο και διευρύνονται οι γνώσεις τους.

• Η διαδικασία της ανάγνωσης λαμβάνει θετικό πρόσημο και ευνοείται η ανάπτυξη της φιλαναγνωσίας βοηθώντας το παιδί μεγαλώνοντας να αφιερώνει χρόνο στην ανάγνωση λογοτεχνικών βιβλίων.

• Έχουν θεραπευτικό ρόλο καθώς μέσω αυτών ενισχύεται η αυτοπεποίθηση των παιδιών. Μέχρι τα 4 έτη τα παιδιά δεν είναι σε θέση να διακρίνουν τη μυθοπλασία από τη πραγματικότητα με αποτέλεσμα πολλές φορές να ταυτίζονται με τον ήρωα της ιστορίας και να υιοθετούν τρόπους αντιμετώπισης προκλήσεις παρόμοιες με αυτές του ήρωα.

• Τα παιδιά μαθαίνουν να ακούνε. Η ανάγνωση ενός παραμυθιού αποτελεί ισχυρό κίνητρο για ένα παιδί. Κατά την ακρόαση της ιστορίας ενισχύεται η συγκέντρωση του παιδιού και κάνει ησυχία – σημαντικές δεξιότητες για τη μετέπειτα σχολική του καριέρα.

Ας αξιοποιήσουμε τα οφέλη που μας παρέχονται από την ανάγνωση παραμυθιών κάνοντας ένα ευχάριστο διάλειμμα από τη καθημερινή ρουτίνα ενδυναμώνοντας ταυτόχρονα τη σχέση μας με το παιδί.

Της Μαρίας Κώστα Ζώτου,

Ειδική Παιδαγωγός, MSc

Εξειδίκευση στις Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες