Η Δυσλεξία αποτελεί μια Ειδική Μαθησιακή Δυσκολία στο γραπτό λόγο. Πιο συγκεκριμένα τα παιδιά με δυσλεξία εντοπίζουν έντονη δυσκολία στην αναγνωστική ευχέρεια, στην ορθογραφία και δυσκολεύονται να μεταφέρουν τον προφορικό τους λόγο στο γραπτό.

Όσοι ασχολούμαστε με τη μάθηση παιδιών, τα οποία έχουν διαγνωστεί με δυσλεξία, προκειμένου η μελέτη μας να είναι ευχάριστη αλλά και αποδοτική οφείλουμε να είμαστε δημιουργικοί ως προς το τρόπο οργάνωσης της μαθησιακής διαδικασίας και να παρέχουμε τη δυνατότητα στα παιδιά να αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο στη πρόκτηση της γνώσης και να απολαμβάνουν την εμπλοκή τους καλλιεργώντας τους τα ανάλογα κίνητρα.

Πιο συγκεκριμένα θα μπορούσαμε να αξιοποιήσουμε:

• Μαρκαδόρους και υπογραμμίστηκα ώστε να μάθουμε πιο ευχάριστα τις καταλήξεις της ορθογραφίας.
• Τον ηλεκτρονικό υπολογιστή, ώστε να μάθουμε το μάθημα της Ιστορίας μέσω της προβολής ενός μικρού βίντεο – με βάση το κεφάλαιο στο οποίο βρίσκεται το παιδί.
• Οργανωτές κειμένων πχ σχεδιαγράμματα ώστε να είναι σε θέση τα παιδιά να αποκωδικοποιούν και να αποστηθίζουν πιο εύκολα τις βασικές πληροφορίες των θεωρητικών μαθημάτων.
• Συστήματα ηχογράφησης, ώστε τα παιδιά να είναι σε θέση να ακούσουν την ανάγνωσή τους ή και τη παράδοση των μαθημάτων, που προηγήθηκε.
• Χρονόμετρα, με στόχο το ταχύτερο ρυθμό αντιγραφής.
• Σταυρόλεξα και κρυπτόλεξα με στόχο τόσο την εκμάθηση της ορθογραφίας αλλά και του νέου σχολικού λεξιλογίου.
• Διαδραστικές μαθησιακές δραστηριότητες μέσω στου Η/Υ – κυκλοφορούν δωρεάν στο διαδίκτυο αρκετές εφαρμογές.
• Κόμικ , ως εναλλακτικά μέσα εξάσκησης της αναγνωστικής ευχέρειας.
• Παιχνίδια, όπως το UNO για την εξάσκηση στις προπαίδειες.
• Πολύχρωμα χαρτιά και χαρτόνια, για την οπτικοποίηση των βημάτων επίλυσης των μαθηματικών πράξεων καθώς και τρισδιάστατοι αριθμοί.
• Αισθητηριακά αντικείμενα, όπως πλαστελίνη, πυλός κτλ για τη γραφή λέξεων καθώς και τρισδιάστατα γράμματα .

Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως ένας ακόμη βασικός μας στόχος θα πρέπει να είναι και η εκμάθηση του πως οργανώνουμε τη σχολική μελέτη, οπότε μαζί με το παιδί μας οπτικοποιούμε το σχολικό πρόγραμμα, βγάζουμε στην επιφάνεια εργασίας μας μόνο τα απαραίτητα σχολικά αντικείμενα που θα χρειαστούμε, ξεκινάμε τη μελέτη από τα πιο απαιτητικά μαθήματα και δεν ξεχνάμε να οργανώσουμε τη σχολική μας τσάντα μετά την ολοκλήρωση των εργασιών μας.

Προσπαθούμε να αξιοποιήσουμε στη μελέτη, όσες πιο πολλές αισθήσεις γίνεται, να χρησιμοποιούμε χρώματα και εικόνες, να απλοποιούμε τις εκφωνήσεις των εργασιών και φυσικά να επιβραβεύουμε οποιαδήποτε είδος προσπάθειας καταβάλλουν τα παιδιά, ενισχύοντας τη φαντασία τους και τη καλλιέργεια ενός θετικού κλίματος εργασίας και τριβής με τα σχολικά μαθήματα.

Η ορθογραφική δεξιότητα έχει αναπτυξιακή μορφή και αναπτύσσεται σε στάδια. Η έρευνα έχει δείξει πως τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, κάνουν λάθη στην ορθογραφία που δεν διαφέρουν δραματικά, από αυτά των συνηθισμένων παιδιών. Στην πραγματικότητα, η ανάπτυξη της ορθογραφίας τους ακολουθεί την ίδια αναπτυξιακή πορεία όπως αυτή των συνηθισμένων, εκτός του ότι γίνεται σε διαφορετικού χρόνους δηλαδή έχει διαφορετικό ρυθμό. Με άλλα λόγια, τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, χρησιμοποιούν στρατηγικές ανάλογες με αυτές μικρότερων από αυτά παιδιών. Για παράδειγμα, τα παιδιά αυτά μένουν στο στάδιο της μεταβατικής ορθογραφίας, ακόμα και στις πρώτες τάξεις του γυμνασίου, ενώ οι συνομήλικοι τους, το έχουν εγκαταλείψει πριν από τις τελευταίες τάξεις του δημοτικού. Παρ όλα αυτά, τα λάθη που κάνουν, είναι ανάλογα με αυτά των συνηθισμένων παιδιών, που βρίσκονται στο ίδιο στάδιο ορθογραφικής ανάπτυξης.

Αυτό βέβαια, δεν σημαίνει πως αρκεί στα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες να δοθεί απλώς περισσότερος χρόνος. Χρειάζεται να υπάρξει διαφορετική αντίληψη στη διδακτική διαδικασία, αφού πρώτα αποκλειστούν αίτια όπως η κακή διδασκαλία, το περιβάλλον, η φωνολογική ενημερότητα, η προσοχή κλπ.

Που οφείλονται τα ορθογραφικά λάθη των παιδιών;

Τα ορθογραφικά λάθη που κάνουν τα παιδιά, μπορεί να προέρχονται από προβλήματα στην οπτική μνήμη, στην ακουστική μνήμη, στην ακουστική και οπτική διάκριση και τις κινητικές δεξιότητες. Έτσι τα λάθη αυτά μπορεί να είναι :

• Παράλειψη γραμμάτων ή συλλαβών.
• Αντικατάσταση γραμμάτων ή συλλαβών.
• Πρόσθεση γραμμάτων ή συλλαβών.
• Λάθη στη χρήση του κεφαλαίου γράμματος.
• Λάθη τονισμού ή παντελής έλλειψη τόνων.
• Λάθη στην απόσταση μεταξύ λέξεων στην πρόταση.
• Κακή γραφή των γραμμάτων.
• Συντακτικά λάθη.
• Λάθη σε βασικούς κανόνες ορθογραφίας.
• Λάθη ιστορικής ορθογραφίας.
• Έλλειψη γενίκευσης των κανόνων ορθογραφίας σε όλες τις λέξεις ομοιοκατάληκτες ή παράγωγες.
• Υπάρχουν όμως και λάθη λεξιλογίου όπως και άλλα που οφείλονται σε φτωχή δεξιότητα αυτοδιόρθωσης.

Πώς θα μάθει εύκολα και γρήγορα ορθογραφία το παιδί;

Βεβαιωνόμαστε ότι οι λέξεις που επιδιώκουμε να ορθογραφήσει το παιδί είναι έννοιες σαφείς στο μυαλό του και συζητάμε τη σημασία τους. Δίνουμε έμφαση σε λέξεις που θα είναι χρήσιμες στο παιδί. Προκειμένου να αποφευχθεί η αποτυχία επιλέγουμε έναν αριθμό λέξεων με βάση τις δυνατότητες του κάθε παιδιού. Ακόμη, σημαντικό είναι να δοθεί στο παιδί και ένα ακουστικό ερέθισμα και για αυτό το λόγο ζητάμε από το παιδί να διαβάσει τη λέξη δείχνοντας με το δάχτυλο τη κάθε φωνή που διαβάζει. Επίσης, απαραίτητο είναι το παιδί να είναι σε θέση να διακρίνει τα μέρη του λόγου (π.χ. ρήμα, επίθετο, ουσιαστικό κ.α.). Αφού λάβουμε υπόψη μας αυτές τις βασικές αρχές αναλύονται παρακάτω κάποια απλά βήματα αντιμετώπισης των ορθογραφικών λαθών:

Μαθαίνω το θέμα των λέξεων

• Παίρνω διάφορα περιοδικά, εφημερίδες ή βιβλία (που ανταποκρίνονται στην ηλικία του παιδιού) και βρίσκω εικόνες με τις λέξεις που θέλω να διδάξω στο παιδί. Κόβω τις εικόνες, γράφω τις λέξεις σε διάφορα καρτελάκια και τις τοποθετώ κάτω από τις εικόνες.
• Ζητάω από το παιδί να διαβάσει τις λέξεις και να χρωματίσει με όποιο χρώμα επιθυμεί το θέμα (αφού του έχω εξηγήσει ποιο είναι το θέμα της λέξης) των λέξεων.
• Ανακατεύω τις λέξεις, του ζητώ να τις τοποθετήσει κάτω από τις αντίστοιχες εικόνες και να τις περιγράψει.
• Υπαγορεύω τις λέξεις (με νοιάζει μόνο η ορθογραφία του θέματος των λέξεων).
• Ζητάω από το παιδί, στο γράμμα του θέματος της λέξης που είναι λάθος γραμμένο, να ζωγραφίσει αυτό που λέει η λέξη, π.χ.) στη λέξη ‘μήλο’, στο –ή-να ζωγραφίσει ένα μήλο.
• Αν τα λάθη επιμένουν στις ίδιες λέξεις, τότε ζητάω από το παιδί να τις πλάσει με πλαστελίνη ή να σχηματίσει με αφρό το γράμμα που κάνει λάθος να το πλάσει με διαφορετικό χρώμα.

Μαθαίνω τις καταλήξεις των λέξεων

• Ομαδοποιώ τις καταλήξεις των λέξεων, π.χ.: Ουσιαστικά σε –εις και ρήματα σε –εις (π.χ. αρσενικά – οι γονείς, θηλυκά – οι ερωτήσεις και ρήματα – εσύ παίζεις). Παίρνω μια ομάδα (π.χ. ουσιαστικά και ρήματα σε –εις) και πάνω σε χαρτόνι ή στον υπολογιστή γράφω όσες περισσότερες λέξεις μπορώ.
• Ζητάω από το παιδί να διαβάσει τις λέξεις και να τις αντιγράψει σε χαρτί ή στον υπολογιστή, ξεχωρίζοντας την κατάληξη με διαφορετικό χρώμα (π.χ. ουσιαστικά με κόκκινο χρώμα, ρήματα με πράσινο χρώμα)
• Γράφω προτάσεις, αφήνοντας κενή την κατάληξη των λέξεων και ζητάω από το παιδί με κόκκινο χρώμα να συμπληρώσει την κατάληξη –εις με το ανάλογο χρώμα.
• Γράφω λάθος ορθογραφικά τις εν λόγω λέξεις και ζητάω από το παιδί να τις διορθώσει.
• Ζητάω από το παιδί να πλάσει με πλαστελίνη κάποιες από τις λέξεις της ομάδας, πλάθοντας, πάντα την κατάληξη των ουσιαστικών με κόκκινη πλαστελίνη και την κατάληξη των ρημάτων με πράσινη πλαστελίνη.
• Συνεχίζω με τον ίδιο ρυθμό και στις άλλες ομάδες των καταλήξεων. Προχωράω, όμως, μόνο όταν έχω σιγουρευτεί πως το παιδί έχει εμπεδώσει τις συγκεκριμένες καταλήξεις και γνωρίζει τους γραμματικούς κανόνες.

Αξίζει να σημειωθεί ότι μπορούμε και στα σχολικά κείμενα να κάνουμε ομαδοποίηση λέξεων π.χ. ζητάμε από το παιδί να βρει όλα τα ρήματα σε ίζω ή όλα τα αρσενικά ουσιαστικά και τα γράψουν. Αυτή είναι μία καλή εξάσκηση στους κανόνες.

Σχέσεις συνωνυμίας, αντωνυμίας, παρωνυμίας, μετωνυμίας

• Ομαδοποιούμε τις λέξεις σε «παρέες» λέξεων με ίδια ή παρόμοια σημασία κοκ. Χρησιμοποιούμε μικρές ιστοριούλες ή βασικές παρατηρήσεις για να θυμούνται τις λέξεις (πχ. Ο «παππούς» θέλει δυο «π» γιατί είναι αρκετών ετών, το «παιδί», το «παίζω» και το «παιχνίδι» θέλουν όλα «αι» γιατί μοιάζουν σαν λέξεις κλπ).

Απλοποίηση γραμματικών κανόνων – οπτικοποίηση

• Σημαντική είναι η οπτική παράσταση των γραμματικών κανόνων, οι οποίοι έχουν απλοποιηθεί π.χ. όταν μπροστά από τη λέξη ταιριάζει το άρθρο το γράφεται με -ο (το νερό) και σημαντικό είναι να σχετίζουμε ένα κανόνα ορθογραφίας με εικόνες και χρώματα.

Εκμάθηση της ορθογραφίας του σχολείου

• Διαβάζω δυνατά την ορθογραφία που έχει το παιδί. Αργότερα, το ίδιο κάνει και το παιδί.
• Υπαγορεύω το κείμενο με το ρυθμό που μπορεί να ακολουθήσει το παιδί.
• Δεν διορθώνω ούτε σχολιάζω τίποτα.
• Όταν ολοκληρώσει την ορθογραφία ζητάω να ελέγξει προσεκτικά κάθε λέξη από την αρχή. Εάν δυσκολεύεται το κατευθύνω εγώ π.χ. έλεγξε τα ρήματα. Εάν δυσκολευτεί και πάλι υπογραμμίζω εγώ τα λάθη.
• Απομονώνω μια ομάδα ορθογραφικών λαθών και δουλεύουμε περαιτέρω προκειμένου να εμπεδωθεί ο κανόνας (π.χ. τα ρήματα γράφονται με -ω).
• Ζητάω από το παιδί να αιτιολογήσει και τις λέξεις που έχει γράψει ορθογραφημένα ώστε να επιτευχθεί η πλήρης εμπέδωση των κανόνων.
• Για παιδιά μικρότερης ηλικία θα μπορούσαμε να φτιάξουμε μαζί μια μικρή ιστορία, χρησιμοποιώντας τις λέξεις που έκανε λάθος και κάτω από την ιστορία κάνει την αντίστοιχη ζωγραφιά.
• Το πρωί, πριν φύγει το παιδί για το σχολείο, του υπαγορεύω πάλι την ορθογραφία.

Ποια είναι η συμβολή των γονέων στη εκμάθηση της σωστής ορθογραφίας των λέξεων;

Οι γονείς παίζουν σημαντικό ρόλο στην παροχή κινήτρων στο παιδί ώστε γράψει ορθά. Είναι απαραίτητο να αποδεχθεί το παιδί την ανάγκη να γράψει σωστά, να ολοκληρώσει την προσπάθειά του αλλά και να μοιραστεί τη γνώση του με τους άλλους.

Ακόμη, οι γονείς πρέπει να ενθαρρύνουν την αυθόρμητη ορθογραφία. Τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες στην ορθογραφία, έχουν αποτύχει και αποφεύγουν συστηματικά να γράφουν, έτσι ώστε να μη γίνεται φανερή η δυσκολία τους. Για αυτό τον λόγο τα παιδιά πρέπει να ενθαρρύνονται να γράφουν όσο πιο σωστά γίνεται, έτσι ώστε να μπορεί να υπάρχει διόρθωση και μάθηση. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο όταν το παιδί αντιληφθεί πως το περιβάλλον επιτρέπει την αποτυχία, όταν όμως αυτή οδηγεί σε διόρθωση και μάθηση.

Σημαντική είναι και η ανατροφοδότηση. Τα παιδιά χρειάζονται ενθάρρυνση επειδή έχουν ήδη χρεωθεί με μια αποτυχία στην ορθογραφία. Έτσι πρέπει σε κάθε τους γραπτή δράση, να υπάρχει ανατροφοδότηση, η οποία θα πρέπει να είναι θετική και να οδηγεί σε μια θετική αντίληψη της ορθογραφίας από το παιδί.

Ο έλεγχος της ορθογραφίας δεν πρέπει να γίνεται με αυστηρό τρόπο ή με κάποιου είδους τιμωρία. Δεν πρέπει να δημιουργούμε άγχος ή συμπτώματα κατωτερότητας στα παιδιά αλλά αντίθετα πρέπει να επιβραβεύουμε την προσπάθειά τους και να ενισχύουμε την αυτοπεποίθησή τους. Για αυτό το λόγο θα μπορούσαμε μέσα από ένα παιχνίδι ρόλων να αναλάβουν τον ρόλο του δασκάλου και να διορθώσουν μόνα τους τα λάθη.

Σημαντικό είναι να μην ξεχνάμε ποτέ πως για να επιτευχθεί η ορθογραφημένη γραφή των παιδιών απαραίτητη είναι η συστηματική και επαναλαμβανόμενη κατάρτιση των γραμματικών κανόνων.

Η αυτοεκτίμηση κάθε παιδιού επηρεάζεται από την αποδοχή της οικογένειάς του. Είναι πολύ σημαντικό λοιπόν να αποδεχόμαστε το παιδί μας για αυτό που είναι, να του αφιερώνουμε ποιοτικό χρόνο, να κάνουμε μαζί εξωτερικές δραστηριότητες και να ενισχύσουμε την αυτοεκτίμησή του, επιτρέποντάς του να ασχολείται με πράγματα που το ενδιαφέρουν.

Η αυτοεκτίμηση των παιδιών σχετίζεται με την αποδοχή τους από τους άλλους, την ικανότητα τους να νιώθουν ότι τα σέβονται, να αισθάνονται άνετα και ασφάλεια όταν συνάπτουν σχέσεις με άλλους ανθρώπους, με το θάρρος τους να υποστηρίζουν τις αξίες και τα πιστεύω τους καθώς και με την ικανότητά τους να παίρνουν αποφάσεις ακόμη και όταν έρχονται σε αντιπαράθεση με τους συνομηλίκους τους.

Η ανάπτυξη της αυτοεκτίμησης και της ψυχοσυναισθηματικής ενδυνάμωσης ενός παιδιού παίζουν ιδιαίτερο ρόλο στην απόκτηση κινήτρων για μάθηση αλλά και στη δημιουργία κοινωνικών σχέσεων. Πολλές φορές συμβαίνει η χαμηλή αυτοεκτίμηση να οφείλεται για τη μειωμένη σχολική επίδοση του παιδιού αλλά και για τη κοινωνική του απομόνωση. Σύμφωνα με έρευνες οι μαθητές με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες χαρακτηρίζονται από χαμηλή αυτοεκτίμηση και αυτό συμβαίνει διότι συγκρίνουν τον εαυτό τους τόσο ως προς τις μαθησιακές τους επιδόσεις όσο και ως προς τις κοινωνικές τους σχέσεις με τους συμμαθητές τους. Οι μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες σχεδόν από τα πρώτα χρόνια της μαθητικής τους πορείας βιώνουν την αποτυχία και τη ματαίωση. Είναι σημαντικό λοιπόν να εντοπιστούν έγκαιρα οι μαθησιακές και συναισθηματικές δυσκολίες του παιδιού , ώστε να λάβει το ανάλογο εξατομικευμένο πρόγραμμα παρέμβασης.

Τα παιδιά με χαμηλή αυτοεκτίμηση αναφέρονται στον εαυτό τους με αρνητικούς χαρακτηρισμούς, εστιάζουν μόνο στα αρνητικά στοιχεία, ασκούν σκληρή κριτική στον εαυτό τους, επηρεάζονται έντονα από τα αρνητικά σχόλια των άλλων, στενοχωριούνται υπερβολικά με τις αποτυχίες τους, δεν εκφράζουν τις ανάγκες τους, ενδέχεται να υπάρξουν θύματα σχολικού εκφοβισμού και βιώνουν έντονο άγχος και κατάθλιψη.

Οι γονείς παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της αυτοεκτίμησης των παιδιών . Ο κάθε γονέας μπορεί να διαδραματίσει σπουδαίο και καθοριστικό ρόλο σε αυτό το έργο. Πιο συγκεκριμένα:

• Βοηθάμε το παιδί μας να βιώσει το αίσθημα της επιτυχίας και να αναγνωρίζει τις δυνατότητές του και να αποδέχεται τις δυσκολίες του.
• Επιλέγουμε δραστηριότητες που δίνουν χαρά στο παιδί και είναι καλό σε αυτές.
• Βοηθάμε το παιδί μας να αυτονομηθεί.
• Δίνουμε ευθύνες στο παιδί και το μαθαίνουμε να συνεισφέρει στις οικιακές εργασίες.
• Ακούμε και σεβόμαστε κάθε ανάγκη του χωρίς να τη κρίνουμε.
• Αφήνουμε το παιδί μας να κάνει λάθη.
• Όταν χρειαστεί να κάνουμε μία παρατήρηση τονίζουμε πρώτα τα θετικά στοιχεία και ύστερα τα αρνητικά.
• Κάνουμε θετικά σχόλια και επαινούμε κάθε προσπάθεια που καταβάλει.
• Μέσω συζητήσεων προσπαθούμε να κάνουμε το παιδί μας να νιώσει περήφανο και ικανό για καθημερινά πράγματα που διεκπεραιώνει.
• Αποφεύγουμε να το συγκρίνουμε με συνομηλίκους του ή τα αδέρφια του.
• Δίνουμε ευκαιρίες στο παιδί να συμμετέχει στη λήψη αποφάσεων και στην επίλυση προβλημάτων.
• Βοηθάμε το παιδί μας να εντοπίσει το μαθησιακό στυλ που του αρμόζει και να λάβει ενεργό ρόλο στο προγραμματισμό και στην υλοποίηση των σχολικών του μαθημάτων.

Η απόκτηση αυτοεκτίμησης για τα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παίζει σημαντικό ρόλο στη βελτίωση της ακαδημαϊκής τους επίδοσης αλλά κυρίως στην ανάπτυξη μιας υγιούς προσωπικότητας. Είναι σημαντικό τόσο οι γονείς όσο και τα παιδιά να αποδεχτούν τις μαθησιακές τους δυσκολίες και να ενθαρρύνεται η κάθε τους προσπάθεια. Το παιδί μας λοιπόν μέσω της αποδοχής θα νιώσει το σεβασμό και την αγάπη μας και θα αρχίσει να πιστεύει στον εαυτό του και τις δυνατότητες του.

Στις μέρες μας κυριαρχεί το κυνήγι του άριστα και γίνεται εμφανής η έντονη πίεση που δέχονται τα παιδιά για τις σχολικές επιδόσεις τους καθώς και η πεποίθηση του κάθε γονέα να είναι άριστο το δικό του το παιδί. Καλλιεργείται λοιπόν η βαθμοθηρία χωρίς να υπάρχει κάποιο ουσιώδες ενδιαφέρον για μάθηση και απόκτηση νέων γνώσεων. Οι γονείς συχνά σκέφτονται με βάση τις δικές τους φιλοδοξίες χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τα θέλω και τις δυνατότητες των παιδιών τους με αποτέλεσμα όταν οι έλεγχοι προόδου φτάνουν στα σπίτια των παιδιών να αναπτύσσονται διάφορα συναισθήματα…άλλοι τα πήγαν άριστα ενώ άλλοι μέτρια. Το μόνο που μπορούν να σκεφτούν τα παιδιά είναι ο εξάψαλμος που θα ακολουθήσει και οι ανάλογες συνέπειες που θα υποστούν κατά τη περίοδο των Χριστουγεννιάτικων διακοπών.

Τι πρέπει να κάνετε για να βοηθήσετε το παιδί σας που δεν έφερε τους αναμενόμενους βαθμούς χωρίς να το προσβάλετε και να το κάνετε να αναπτύξει αρνητικά συναισθήματα τόσο για τον εαυτό του όσο και για το σχολείο;;;

• Αποφύγετε τις φωνές και τις προστριβές με το παιδί σας

Μέσα από τις φωνές, τις τιμωρίες και τις απειλές δεν θα βοηθήσετε το παιδί σας να διαβάσει έτσι ώστε να φέρει να καλύτερους βαθμούς στο επόμενο τρίμηνο αλλά αντιθέτως θα ενισχύσετε το παιδικό άγχος, το οποίο δεν συνδράμει θετικά στην επίτευξη της σχολικής επιτυχίας. που Ενδέχεται το πρώτο διάστημα να δείξει ότι προσπαθεί υπό την απειλή ίσως ότι θα του πάρετε το tablet αλλά με τη πάροδο του χρόνου δεν θα έχει ισχύ αυτή η απειλή. Ίσως βρείτε άλλη απειλή αλλά ούτε και αυτή θα επιφέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα. Αν το παιδί δεν επιθυμεί να διαβάσει δεν θα διαβάσει. Είναι προτιμότερο να συζητήσετε με το παιδί σας για το τι φταίει, χωρίς να μεταδώσετε το άγχος και την απογοήτευση σας. Μέσα από μία φιλική και ήπιων τόνων συζήτηση θα μπορέσετε να εντοπίσετε από κοινού τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το παιδί σας και να εφαρμόσετε τις ανάλογες στρατηγικές.

• Μην συγκρίνετε το παιδί σας με άλλους

Το κάθε παιδί αποτελεί μία ξεχωριστή, μοναδική οντότητα με τις δικές του δυνατότητες και αδυναμίες, με τα δικά του ταλέντα και ενδιαφέροντα. Μία ενέργεια σύγκρισης μέσα στην αγανάκτηση σας απλά θα εντείνει τη κατάσταση και θα διαμορφώσει στο παιδί σας μία χαμηλή αυτοπεποίθηση και μία αρνητική αυτοεκτίμηση. Τονίστε στο παιδί σας ότι οι βαθμοί δεν αποτελούν το παν αλλά από τη στιγμή που καταβάλλει προσπάθειες θα ήταν καλό να αναμένουμε και τα ανάλογα αποτελέσματα. Στόχος μας δεν είναι να υποβαθμίσουμε το παιδί μας αλλά να προσπαθήσουμε να εντοπίσουμε τι ακριβώς το δυσκολεύει για να το διορθώσουμε.

• Ενθαρρύνετε και επιβραβεύστε το παιδί σας για τους βαθμούς του

Μπορεί οι βαθμοί να μην ήταν αυτοί που αναμένατε εσείς, έχοντας υψηλές προσδοκίες από τα παιδιά σας, αλλά παρόλα αυτά αντικατοπτρίζουν τις προσπάθειες που κατέβαλαν τα παιδιά σας για να τους αποκτήσουν. Οι βαθμοί αυτοί όμως είναι του πρώτου τριμήνου και αποτελούν τη βάση για να βελτιωθούν στο επόμενο τρίμηνο. Επιβραβεύστε λοιπόν τη προσπάθεια των παιδιών σας και ενθαρρύνετε τα να συνεχίσουν τις προσπάθειες για να πετύχουν έναν υψηλότερο βαθμό στο μέλλον χωρίς να αναπτύξετε αρνητικά συναισθήματα για τη μελέτη και γενικά για το σχολείο.

• Επικοινωνήστε με τον εκπαιδευτικό της τάξης

Ο δάσκαλος του παιδιού σας είναι το άτομο που γνωρίζει καλύτερα από το καθένα τις δυνατότητες και τα μαθησιακά κενά του παιδιού σας. Επιδιώξτε λοιπόν τακτικές συναντήσεις μαζί του έτσι ώστε αυτή τη φορά να είστε σε θέση να βοηθήσετε το παιδί σας στα σημεία που χωλαίνει.

• Ζητήστε τη βοήθεια ενός εκπαιδευτικού για τη σχολική μελέτη

Σε περίπτωση που δεν είστε σε θέση να βοηθήσετε εποικοδομητικά το παιδί σας για να καλύψει τα πιθανά μαθησιακά του κενά και γενικά θεωρείτε ότι δεν μπορείτε να διαβάζετε με σωστό τρόπο το παιδί σας, απευθυνθείτε σε ένα κέντρο μελέτης. Είναι σημαντικό να τονιστεί πως θα ήταν προτιμότερο να μην δημιουργείται προστριβές με το παιδί σας για θέματα μελέτης και να χάνεται η εμπιστοσύνη και η υγιής σχέση που θα πρέπει να έχετε. Γι’ αυτό είναι καλύτερη επιλογή να αναλάβει άλλος αυτό το ρόλο.

• Ελέγξτε την ύπαρξη Μαθησιακών Δυσκολιών

Αν παρά τις προσπάθειες που έχετε καταβάλει το παιδί συνεχίζει να μην μπορεί να ανταποκριθεί με επιτυχία στις σχολικές απαιτήσεις, τότε ίσως θα έπρεπε να επισκεφτείτε ένα διεπιστημονικό κέντρο ειδικών θεραπειών. Έτσι θα μπορέσουν να διαγνωστούν οι πιθανές μαθησιακές δυσκολίες (δυσλεξία, διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας, ψυχολογικές διαταραχές κ.α.) που οδηγούν αρκετές φορές σε χαμηλή σχολική επίδοση και το παιδί σας δεν είναι σε θέση να ακολουθεί το ρυθμό μάθησης της υπόλοιπης τάξης. Μέσα από ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα το παιδί σας θα μπορέσει να καλλιεργήσει τις ανάλογες δεξιότητες και να βελτιώσει τη σχολική του επίδοση.

Τόσο εσείς όσο και τα παιδιά θα πρέπει να συνειδητοποιήσετε ότι αυτό που έχει αξία δεν είναι μόνο οι βαθμοί αλλά κυρίως η ψυχική ολοκλήρωση και ευτυχία των παιδιών σας. Η βελτίωση των παιδιών σας θα έρθει μέσα από μία φιλική και χαλαρή σχέση που θα αναπτύξετε μαζί τους ακολουθώντας το ανάλογο πρόγραμμα που χρειάζονται και ενθαρρύνοντας τα να συνεχίζουν να προσπαθούν. Στο κάτω κάτω της γραφής δεν παίζει τόσο σημαντικό ρόλο το 7 ή το 8 που πήρε το παιδί σας στα Μαθηματικά ή στη Γλώσσα αλλά το γεγονός ότι θα συνεχίσει να καταβάλει προσπάθειες για να πετύχει ένα καλύτερο βαθμό και δεν τα παράτησε στη πρώτη δυσκολία.

Το κάθε παιδί αποτελεί μία ξεχωριστή προσωπικότητα, με τις δικές της ιδιαιτερότητες, τα μοναδικά της ενδιαφέροντα και κίνητρα και το δικό της στυλ μάθησης. Δεδομένου ότι η διαδικασία της μάθησης είναι μια πολύπλοκη διαδικασία το κάθε παιδί έχει το δικό του τύπο μάθησης, όπου αποκωδικοποιεί, κατανοεί, επεξεργάζεται και αποστηθίζει τις πληροφορίες με διαφορετικό ρυθμό και τρόπο. Κατανοώντας το τρόπο μάθησης ενός παιδιού η μάθηση μπορεί να αποβεί ευχάριστη, αποτελεσματικότερη και οι μαθησιακοί στόχοι να κατακτηθούν με λειτουργικό τρόπο σε σύντομο χρονικό διάστημα!

Οι έρευνες έχουν καταδείξει διάφορους τύπους μάθησης, οι οποίοι ανάλογα με τις προτιμήσεις του παιδιού μπορούν να χρησιμοποιηθούν εποικοδομητικά κατά τη μελέτη των σχολικών μαθημάτων. Οι επιστήμονες διαχωρίζουν το μαθησιακό τύπο των ανθρώπων σε τρεις κατηγορίες: τον οπτικό, τον ακουστικό και τον κιναισθητικό ή απτικό τύπο.

Πιο συγκεκριμένα:

Τα παιδιά, τα οποία ανήκουν στον οπτικό τύπο μάθησης μαθαίνουν καλύτερα όταν οι πληροφορίες τους παρέχονται μέσω οπτικών ερεθισμάτων. Οποιαδήποτε νέα γνώση προσλαμβάνεται μέσω της όρασης, τη μαθαίνουν καλύτερα. Ανακαλούν ευκολότερα οπτικά ερεθίσματα, κίνηση, χρώμα, σχήμα, μέγεθος. Η πλειοψηφία των οπτικών τύπων χαρακτηρίζονται για το καλό οπτικοκινητικό τους συντονισμό. Τα εν λόγω παιδιά προτιμούν να κοιτούν τις εικόνες στα βιβλία, να κατασκευάζουν παζλ, να κόβουν και να κολλάνε αντικείμενα, μαθαίνουν εύκολα να ζωγραφίζουν και να γράφουν, αποστηθίζουν λέξεις ολικά, αρέσκονται στα επιτραπέζια παιχνίδια, τη χειροτεχνία και γενικά προτιμούν οποιαδήποτε δραστηριότητα απαιτεί τη χρήση χεριού – ματιού.

Τα εν λόγω παιδιά μαθαίνουν ευκολότερα μέσω της οπτικής αναπαράστασης των πληροφοριών π.χ. σε μορφή διαγραμμάτων και μέσω των περιγραφών. Οι γονείς μπορούν να ενθαρρύνουν τα παιδιά να υπογραμμίζουν με διαφορετικά χρώματα και να γράφουν τις βασικές έννοιες που συναντούν στα κείμενα και να αξιοποιούν σχεδιαγράμματα και εννοιολογικούς χάρτες για την ευκολότερη ανάκληση πολυσύνθετων πληροφοριών.

Τα παιδιά, τα οποία ανήκουν στον ακουστικό τύπο μάθησης μαθαίνουν καλύτερα όταν οι πληροφορίες τους παρέχονται μέσω ακουστικών ερεθισμάτων καθώς μαθαίνουν ευκολότερα μέσω της ακοής. Οι ακουστικοί τύποι συνήθως αναπτύσσουν νωρίς το λόγο τους, μιλούν καθαρά και με ακρίβεια, έχουν πλούσιο λεξιλόγιο και τους αρέσει η μουσική και η μίμηση ήχων.

Οι ακουστικοί τύποι μαθαίνουν καλύτερα σε ήσυχο περιβάλλον και μέσω της συζήτησης. Επίσης, απομνημονεύουν ευκολότερα νέες γνώσεις μέσω της ηχογράφησης των μαθημάτων και τη χρήση ηχητικών βοηθημάτων.

Τα παιδιά, τα οποία ανήκουν στο κιναισθητικό ή απτικό τύπο μάθησης μαθαίνουν καλύτερα μέσω της αφής, της κίνησης, του αγγίγματος. Διακρίνονται για το καλό συντονισμό και τη καλή αίσθηση του χώρου. Όμως εξαιτίας της υπερκινητικότητάς τους έχουν χαμηλές σχολικές επιδόσεις. Επιθυμούν την άθληση και τις πολεμικές τέχνες, είναι ανυπόμονοι και θυμώνουν εύκολα.

Κατά τη μελέτη των μαθημάτων τους είναι καλό να υπάρχουν μικρά ενδιάμεσα διαλείμματα, να μασούν τσίχλα και να απασχολούν τα χέρια τους κρατώντας ένα αντικείμενο, ώστε να μπορέσουν να συγκεντρωθούν στη μελέτη τους. Κατακτούν πιο εύκολα τις νέες γνώσεις όταν συμμετέχουν ενεργά σε project, κολλάζ, πειράματα ή και εικαστικές εργασίες.

Όλοι μαθαίνουμε με διαφορετικό τρόπο και μέσω της παρατήρησης μπορούμε να τον ανακαλύψουμε και να ενισχύσουμε τα κίνητρα των παιδιών μας για μάθηση.

Η αναγνωστική ευχέρεια αποτελεί μία δεξιότητα, η οποία «βασανίζει» μεγάλο ποσοστό μαθητών και γονέων. Τα παιδιά όταν εισέρχονται στο σχολικό περιβάλλον και φοιτούν στην Α΄ τάξη δεν έχουν αναπτύξει όλα στο ίδιο επίπεδο την εν λόγω δεξιότητα, με αποτέλεσμα η εκμάθηση της πρώτης ανάγνωσης να μην είναι ίδια για όλους τους μαθητές.

Η κατάκτηση της ανάγνωσης αποτελεί μία σύνθετη δεξιότητα και για αυτό το λόγο αναμένουμε από ορισμένους μαθητές να εμφανίσουν αναγνωστικές δυσκολίες. Μάλιστα έρευνες, τόσο διεθνώς (Williams & Baker, 2001) όσο και στον ελληνικό χώρο (Παντελιάδου, 2000) επιβεβαιώνουν το εν λόγω πόρισμα διαπιστώνοντας πως 80% των μαθητών αντιμετωπίζει αναγνωστικές δυσκολίες και ειδικότερα δυσκολίες στην κατανόηση των γραπτών κειμένων.

Το παραπάνω ποσοστό μαθητών που εμφανίζει δυσκολίες στην πρώτη ανάγνωση, κάνει αισθητή την ανάγκη για πρώιμη ενασχόληση τόσο των εκπαιδευτικών όσο και των γονέων με την πρώιμη ενίσχυση της αναγνωστικής δεξιότητας και φιλαναγνωσίας κατά τη προσχολική ηλικία.

Παρακάτω παρατίθενται απλές δραστηριότητες που μπορούν να εφαρμόσουν οι γονείς με τα παιδιά στο σπίτι τους, ώστε να ενισχυθεί το αίσθημα και η δεξιότητα της ανάγνωσης κατά τη προσχολική ηλικία, πριν την είσοδό τους στο Νηπιαγωγείο:

• • Παρέχουμε πολλαπλές ευκαιρίες ανάπτυξης προφορικού λόγου στα παιδιά μας π.χ. λέμε τα νέα της ημέρας μας με σωστή χρονική ακολουθία.
  • Διαβάζουμε μαζί με το παιδί μας πολλά διαφορετικά παιδικά βιβλία με παραστατικό τρόπο, περιγράφοντας κάθε φορά τις εικόνες και συζητώντας τόσο για τα συναισθήματα των ηρώων όσο και για τα δικά μας.
  • Επαναλαμβάνουμε τις αναγνώσεις των αγαπημένων βιβλίων ζητώντας από τα παιδιά μας να μας αναδιηγηθούν το παραμύθι προτείνοντας ένα δικός τους, διαφορετικό τέλος.
  • Ζωγραφίζουμε αγαπημένες μας σκηνές από το παραμύθι που διαβάσαμε.
  • Διαβάζουμε εύκολα βιβλία με εικόνες και φράσεις που επαναλαμβάνονται, πάντα λαμβάνοντας υπόψη μας τα ενδιαφέροντα των παιδιών μας.
  • Διαβάζουμε ποιηματάκια και κειμενάκια με ρίμες και συζητάμε τις ιστορίες που διαβάσαμε.
  • Δημιουργούμε σε μία γωνία του σπιτιού μας ένα χώρο χαλάρωσης και ανάγνωσης ιστοριών με άνετες και πολύχρωμες μαξιλάρες.
  • Αναπτύσσουμε σιγά – σιγά τη προσωπική βιβλιοθήκη του παιδιού, με συλλογή αγαπημένων βιβλίων που έχουμε διαβάσει.
  • Ορίζουμε κατόπιν συνεννόησης με το παιδί μας μία σταθερή ώρα μέσα στην ημέρα, όπου θα διαβάζουμε το παραμύθι μας.
  • Παρωθούμε το παιδί να αναγνωρίζει να γράφει το όνομά του αλλά και να το εντοπίζει ανάμεσα σε άλλες γραπτές λέξεις.
  • Παίζουμε με τα γράμματα στο όνομα του παιδιού και ζητάμε από το παιδί να το γράψει σε κολλημένες ετικέτες πάνω στα προσωπικά του αντικείμενα.
  • Διαβάζουμε ονόματα οδών και αναγνωρίζουμε σύμβολα και λογότυπα.
  • Μαθαίνουμε τραγουδάκια για τα γράμματα και το αλφάβητο και ενισχύουμε την ενασχόληση με τα θέματα αυτά με ευχάριστο και δημιουργικό τρόπο.
  • Τοποθετούμε μαγνητικά γράμματα για να γράψουμε στο ψυγείο.

Κατά την είσοδο των παιδιών μας στο Νηπιαγωγείο οι δραστηριότητες μπορούν να ενισχυθούν με παιχνίδια αναγνώρισης και γραφής γραμμάτων:

• Αναγνωρίζουμε και κατασκευάζουμε γραμματάκια (πεζά – κεφαλαία) με πλαστελίνη, αφρό, ζάχαρη, αλεύρι….και με οποιοδήποτε άλλο υλικό επιθυμούμε, ώστε τα παιδιά μας να μάθουν τα γράμματα μέσω πολλών αισθήσεων (πολυαισθητηριακά).
• Ζητάμε από τα παιδιά να διακρίνουν τόσο το αρχικό φώνημα μίας λέξης όσο και το τελικό φώνημα.
• Μέσω ποιημάτων τα παιδιά καλούνται μα διακρίνουν την ρίμα/ομοιοκαταληξία αλλά να σχηματίσουν και δικά τους στιχάκια.
• Μέσω φωνημάτων/ γραμμάτων που λέμε στα παιδιά μας καλούνται να σχηματίσουν προφορικά τόσο συλλαβές όσο και απλές λέξεις αλλά και το αντίστροφο δηλαδή να «σπάσουν» τη λέξη σε κομματάκια – συλλαβές.
• Μέσω της ανάγνωσης των παραμυθιών ζητάμε από τα παιδιά μας να αναγνωρίσουν οπτικά συχνόχρηστες λέξεις αλλά και να παρακολουθούν τη φορά της ανάγνωσης από τα αριστερά προς τα δεξιά και από την αρχή της σελίδας προς τα κάτω.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στόχος των παραπάνω δραστηριοτήτων δεν θα πρέπει να αποτελεί αποκλειστικά η ανάπτυξη της αναγνωστικής ευχέρειας αλλά κυρίως η αφιέρωση ποιοτικού χρόνου με το παιδί μας μέσω ευχάριστων δραστηριοτήτων, οι οποίες θα παραπέμπουν σε παιχνίδι. Όλα τα παιδιά μαθαίνουν καλύτερα μέσω της παιγνιώδους μάθησης, η οποία λαμβάνει χώρα με πρόσωπα που νιώθουν ασφάλεια και αγάπη.

Ενθαρρύνετε κάθε προσπάθεια του παιδιού σας και αφήστε τη φαντασία σας ελεύθερη να ταξιδέψει ανακαλύπτοντας νέους διασκεδαστικούς και πρωτότυπους τρόπους εκμάθησης της πρώτης ανάγνωσης!